(+9821) 22688818

سزارین به روش‌ اپیدورال و اسپینال

سزارین چیست؟

سزارین یک عمل جراحی است و زمانی انجام می‌شود که امکان زایمان طبیعی بی‌خطر مقدور نباشد یا سلامت مادر و بچه در خطر باشد. طی این عمل با ایجاد برشی بر روی شکم، نوزاد خارج می‌شود. طبق توصیه سازمان بهداشت جهانی (WHO)، آمار انجام سزارین در هر کشور نباید از 15% بیشتر باشد. در حال حاضر، انجام سزارین به مرز 46% در کشور چین و 25% در بسیاری از کشورهای آسیا، آمریکای لاتین و ایالات متحده آمریکا رسیده است. این عمل جراحی از قرن نوزدهم شناخته شده بود اما در آن زمان به ندرت استفاده می‌شد.



  • برش کلاسیک رحم: در این روش یک برش عمودی در قسمت فوقانی رحم ایجاد می‌شود. این برش اجازه ورود سریع به رحم را می‌دهد.
  • برش در قسمت تحتانی رحم: از شایع‌ترین روش‌هایی است که در سزارین استفاده می‌شود. این روش دارای مزایایی از جمله کاهش خونریزی است.


  • مدت زمان انجام زایمان طبیعی طولانی شود و پیشرفتی نداشته باشد (دیستوشی)
  • دیسترس جنین
  • پرولاپس بند ناف
  • پارگی رحم
  • مشکلات جفت (جفت سر راهی، دکولمان یا چسبندگی جفت)
  • قرارگیری غیر معمول جنین (بریچ یا پوزیشن‌های عرضی)
  • شکست در القای زایمان طبیعی
  • ماکروزومی جنین


  • متخصص بیهوشی در مورد نوع بیهوشی تصمیم می‌گیرد.
  • فشار خون، ضربان قلب و درجه حرارت بیمار کنترل می‌شود.
  • اطراف ناحیه برش تمیز می‌شود.
  • از کاتتر به منظور خالی کردن مثانه استفاده می‌شود.
  • داروهای مورد نیاز از طریق رگ تزریق می‌شوند.


  • بیهوشی عمومی: در این روش، بیمار به طور کامل هوشیاری خود را از دست می‌دهد و دردی احساس نمی‌کند. اگر به دلیل ایجاد خونریزی و لخته در نخاع نتوان از روش‌های اسپینال و اپیدورال استفاده کرد یا در مواردی که به علت دیسترس جنین زمان کافی برای بیهوشی اسپینال و اپیدورال وجود ندارد، بیهوشی عمومی انتخاب خواهد شد.
  • بیهوشی موضعی: بیهوشی موضعی از مؤثرترین روش‌های بیهوشی است هر چند ممکن است عوارضی داشته باشد. دو روش بیهوشی موضعی عبارتند از:
    بیهوشی ‌اپیدورال
    در این روش تیوب پلاستیکی به وسیله سوزن از ناحیه پشت ستون فقرات وارد اپیدورال (فضایی خارج از طناب نخاعی) می‌شود. ماده بیهوشی و سایر داروهای کاهنده درد از طریق این تیوب به اپیدورال تزریق می‌شود. این امر موجب مسدود شدن راه‌های انتقال سیگنال‌های درد به مغز خواهد شد.
    بیهوشی اسپینال
    در بیهوشی اسپینال ماده بیهوشی از طریق سوزن و از پشت ستون فقرات مستقیماً به مایع نخاعی تزریق می‌شود. این روش باعث انسداد مسیرهای انتقال سیگنال درد به مغز می‌شود. همچنین در این روش، سیگنال‌های مربوط به اندام‌های حرکتی نیز بلوک می‌شوند که در نتیجه، مادر نمی‌تواند پاهای خود را حرکت دهد. این روش در مدت کوتاهی (بعد از حدود 10-5 دقیقه) اثر می‌کند اما تأثیر آن به مدت 4-1 ساعت باقی می‌ماند.


  • بهتر از داروهای شبه مورفینی، درد را کاهش می‌دهند.
  • عوارض استفاده از داروهای مورفینی مانند تهوع را کمتر دارند.
  • احتمال عوارض ریوی و عفونی کمتر است.
  • مادر سریع‌تر می‌تواند تغذیه خود را شروع کند.


  • تهوع، استفراغ، خارش و لرزش
  • اُفت فشار خون
  • سردرد
  • درد و کبودی در ناحیه تزریق
  • خونریزی و ایجاد هماتوم در محل تزریق
  • گاهی این روش کارایی لازم را در بیهوش کردن مادر ندارد. بنابراین در مواقع ضروری از بیهوشی عمومی استفاده می‌شود.


<گزگز و ضعف طی چند ساعت بعد از بین می‌رود. در این مدت مادر نباید راه برود و برای انجام کارهای خود باید از فردی کمک بگیرد. دو هفته بعد از بیهوشی چنانچه هر گونه ضعف، گزگز، سردرد یا کمر درد وجود داشته باشد باید به متخصص بیهوشی اطلاع داده شود.

ابتدا از روش بیهوشی مورد نظر استفاده می‌شود. سپس با استفاده از شان (پارچه استریل) ناحیه تحت عمل از دید بیمار پوشیده می‌شود. شکم بیمار با مواد ضد عفونی کننده شسته شده و ماسک اکسیژن روی بینی و دهان بیمار قرار می‌گیرد تا اکسیژن بیشتری به جنین برسد. پزشک برشی عمودی یا عرضی بر روی پوست و شکم بیمار ایجاد می‌کند و بعد از ایجاد یک برش 10-7.5 سانتیمتری بر روی رحم، جنین را خارج می‌کند. سپس بند ناف را می‌برد و جفت را خارج می‌کند. در پایان، ناحیه مورد نظر بخیه زده می‌شود. اگر سزارین در شرایط اورژانسی انجام شود، از لحظه برش تا لحظه زایمان دو دقیقه زمان می‌برد. در شرایط غیر ‌اورژانسی، برای برش و زایمان 10 تا 15 دقیقه و برای خارج کردن جفت و بخیه‌زدن 10 تا 45 دقیقه زمان نیاز است.

هیچ منع مطلقی برای انجام سزارین وجود ندارد. با این حال بهتر است از انجام سزارین در مواردی از قبیل مرگ جنین، آنومالی‌های مغایر با حیات، بیماری‌های مادرزادی و اختلالات انعقادی اجتناب شود.

مرحله بهبودی پس از سزارین در هر فرد، متفاوت از دیگری است و بستگی به سن، وضعیت بدن و سلامت عمومی دارد. با این وجود بعضی از اصول اولیه بهبودی باید به دقت رعایت شوند. بیمار ممکن است گرفتار درد در محل‌ بخیه و ناشی از انقباضات رحمی شود (رحم هنوز احتیاج به انقباض دارد تا به اندازه اصلی خود برسد). پس از زایمان ممکن است از داروها و به طور کلی فرآیند زایمان خسته شده باشید. بخش اعظمی از این مشکلات طی چهار تا هفت روز بعد از زایمان برطرف می‌شوند. باید سعی کنید شرایط را برای خود آسان بگیرید و تا جایی که ممکن است فعالیت کمی داشته باشید. روزی یک بار پیاده‌روی، در روند بهبودی بسیار مؤثر است. مادر نباید چیزی سنگین‌تر از نوزاد خود بلند کند.

مادر می‌تواند بلافاصله بعد از سزارین به نوزاد خود شیر دهد هر چند ممکن است این کار به کمک دیگران نیاز داشته باشد. پرستار، مشاوره‌هایی را در خصوص شیردهی به مادر ارائه می‌کند. شیردهی باید هر چه زودتر انجام شود. برخی شیردهی را از اتاق ریکاوری شروع می‌کنند. برخی مادران از پمپ به منظور شیردهی نوزاد خود و همچنین تولید شیر بیشتر استفاده می‌کنند.

اگر چه سزارین یک عمل جراحی ایمن و بی‌خطر است، با این وجود ممکن است عوارضی‌ حین یا بعد از آن ایجاد شود. برخی از این عوارض عبارتند از:

  • خونریزی‌های وسیع
  • آسیب به ارگان‌های نزدیک رحم از قبیل مثانه و روده‌ها
  • سوراخ شدن رحم
  • آسپیره شدن مواد غذایی به ریه که یکی از عوارض شایع بیهوشی عمومی طی سزارین است
  • آمبولی مایع آمنیوتیک
  • شوک به دلیل از دست دادن خون زیاد